Iran phong tỏa eo biển Hormuz gây gián đoạn 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới. Việt Nam và các nước Đông Nam Á sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu, là nơi mỗi ngày có khoảng 13 triệu thùng dầu được vận chuyển qua khu vực này, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên thế giới. Việc tuyến vận tải quan trọng này bị gián đoạn ngay lập tức khiến thị trường năng lượng toàn cầu phản ứng mạnh. Giá dầu thế giới đã tăng khoảng 20% từ đầu năm, và nhiều tổ chức cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 120–140 USD/thùng nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.

ĐẢM BẢO NGUỒN CUNG XĂNG DẦU TRƯỚC BIẾN ĐỘNG NĂNG LƯỢNG TOÀN CẦU

Theo các chuyên gia năng lượng, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng khủng hoảng tại eo biển Hormuz kéo dài. Nếu tuyến vận chuyển này tiếp tục bị gián đoạn, nguồn cung dầu mỏ toàn cầu sẽ chịu tác động mạnh, kéo theo giá năng lượng tăng vọt và lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Công Thương, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m3/tấn, tương đương bình quân 2,2–2,3 triệu m3/tấn mỗi tháng.

Mặc dù Việt Nam đã có hai nhà máy lọc dầu lớn là Nhà máy lọc dầu Dung Quất (Quảng Ngãi) và Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa) song nguồn cung trong nước vẫn chưa thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu. Một phần đáng kể xăng dầu vẫn phải nhập khẩu từ thị trường quốc tế.

Bộ Công Thương đã chỉ đạo các nhà máy lọc dầu, hệ thống thương nhân đầu mối, doanh nghiệp phân phối và các cửa hàng bán lẻ trên cả nước chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất – kinh doanh, đảm bảo duy trì nguồn cung ổn định.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng dầu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường nhất định, đồng thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình tìm kiếm nguồn hàng mới.

Bộ Công Thương cũng yêu cầu các Sở Công thương địa phương và lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, kịp thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như găm hàng, bán sai giá niêm yết hoặc tự ý đóng cửa ngừng bán.

Ở góc độ điều hành giá, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang phối hợp xây dựng và trình Thủ tướng các phương án bình ổn, trong đó có khả năng sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hạn chế biến động mạnh của giá bán lẻ.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu các giải pháp tài khóa như giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng nếu giá dầu thế giới tiếp tục tăng cao.

Đối với Việt Nam, việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu không chỉ liên quan đến ổn định đời sống dân sinh, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động sản xuất công nghiệp, logistics và thương mại.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động khó lường, cơ quan quản lý cho rằng sự phối hợp của người dân và doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định thị trường.

Bộ Công Thương khuyến cáo người dân và doanh nghiệp cần bình tĩnh, không hoang mang và không mua tích trữ xăng dầu, tránh gây mất cân đối cung – cầu cục bộ. Các hành vi đầu cơ, găm hàng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn có thể làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nhiên liệu trên thị trường.

Khi phát hiện các cửa hàng xăng dầu ngừng bán không có lý do chính đáng, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân cần kịp thời phản ánh tới Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thông qua đường dây nóng 1900 888 655 hoặc lực lượng quản lý thị trường tại địa phương.

ƯU TIÊN SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG HIỆU QUẢ

Song song với các giải pháp điều hành thị trường, việc tiết kiệm năng lượng cũng được xem là một trong những biện pháp quan trọng nhằm giảm áp lực nguồn cung.

Bộ Công thương kêu gọi, đối với người dân, các biện pháp đơn giản như hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên phương tiện công cộng, đi chung xe hoặc sử dụng xe đạp cho quãng đường ngắn có thể góp phần giảm đáng kể lượng nhiên liệu tiêu thụ.

Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, kiểm tra áp suất lốp, thay dầu đúng hạn và tắt máy khi dừng đỗ lâu cũng giúp tiết kiệm 10–15% lượng xăng tiêu hao.

Ngoài ra, xu hướng chuyển đổi sang xe điện, xe hybrid hoặc sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình dự kiến từ ngày 1/6/2026 cũng được khuyến khích nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống.

Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất và vận tải, áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001, sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Các doanh nghiệp cũng có thể tối ưu hóa hoạt động logistics, sắp xếp tuyến vận chuyển hợp lý, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng và giảm số chuyến xe chạy rỗng.

Bên cạnh đó, đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo như điện mặt trời hoặc điện gió cho các hoạt động phụ trợ cũng là giải pháp dài hạn giúp giảm chi phí và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động giá nhiên liệu.