Trước những biến động của thị trường năng lượng và logistics toàn cầu, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và hỗ trợ doanh nghiệp vận tải duy trì hoạt động ổn định...

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng ngày 16/3 về tác động của tình hình Trung Đông đối với hoạt động vận tải, cơ quan này đã đề xuất một loạt giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng, bình ổn chi phí vận tải và hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường nhiên liệu và vận tải quốc tế có nhiều biến động.

ĐẢM BẢO NGUỒN CUNG NHIÊN LIỆU

Theo đó, để bảo đảm cân đối cung – cầu nhiên liệu và ổn định chi phí vận tải, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ tiếp tục triển khai các giải pháp cấp bách ứng phó với tình hình xung đột tại Trung Đông theo Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026.

Cụ thể, cơ quan này kiến nghị chú trọng đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu trong nước nhằm duy trì hoạt động ổn định và bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường.

Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu và các cơ sở chế biến khí chủ động mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào, bảo đảm duy trì sản xuất và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước. Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cũng được yêu cầu xây dựng phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp vận tải và các lĩnh vực sản xuất, xây dựng chủ lực trong trường hợp nguồn cung có nguy cơ thiếu hụt.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các địa phương rà soát, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng công suất khai thác và mở các mỏ than mới, qua đó gia tăng nguồn cung than trong nước.

Đối với chính sách tài khóa, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong một khoảng thời gian phù hợp nhằm ứng phó với biến động giá năng lượng thế giới.

Ngoài ra, đề xuất nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế và phí đối với doanh nghiệp vận tải, trong đó có phương án giảm 50% phí cất hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn hoặc giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa đối với phương tiện vận tải thủy; đồng thời xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống mức phù hợp.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp với các quốc gia trong khu vực Trung Đông như UAE, Arab Saudi và một số nước lân cận để hỗ trợ tàu và thuyền viên Việt Nam trong việc tiếp cận lương thực, nhu yếu phẩm khi phát sinh nhu cầu.

Bộ Ngoại giao cũng được đề nghị hỗ trợ làm việc với các nhà chức trách hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp cung ứng xăng dầu tiếp cận nguồn nhiên liệu Jet A-1, cũng như hỗ trợ các hãng hàng không Việt Nam duy trì slot bay lịch sử tại các sân bay quốc tế khi có kiến nghị của Bộ Xây dựng.

VẬN TẢI HÀNG KHÔNG VÀ HÀNG HẢI CHỊU BIẾN ĐỘNG LỚN

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải hàng không và hàng hải quốc tế.

Trong lĩnh vực hàng không, do không phận Qatar vẫn đang đóng cửa, hãng Qatar Airways hiện tạm thời đình chỉ phần lớn hoạt động bay thường lệ đến và đi từ sân bay quốc tế Hamad tại Doha. Các chuyến bay chỉ được khai thác hạn chế sau khi nhà chức trách hàng không Qatar cấp phép tạm thời cho một số hành lang bay.

Tại Việt Nam, chuyến bay QR7351 giải tỏa hành khách từ Hà Nội đến Paris đã khởi hành rạng sáng ngày 15/3/2026, vận chuyển hơn 400 hành khách bị mắc kẹt do ảnh hưởng của tình hình Trung Đông. Qatar Airways cũng thông báo hủy 6 chuyến bay trên các đường bay TP.HCM – Doha và Hà Nội – Doha trong ngày 17/3/2026, với gần 1.400 hành khách bị ảnh hưởng.

Hãng Emirates dự kiến tiếp tục hủy cặp chuyến bay EK364/EK365 trên đường bay Dubai – TP.HCM và chiều ngược lại đến ngày 25/3/2026, trong khi vẫn duy trì khai thác các chuyến bay trên chặng Hà Nội – Dubai và Dubai – Bangkok – Đà Nẵng.

Đối với Etihad Airways, hãng hiện chỉ khai thác lịch bay thương mại hạn chế giữa Abu Dhabi và một số điểm đến. Tại Việt Nam, trong giai đoạn từ ngày 14 đến 20/3, hãng khai thác trở lại các chuyến bay chở khách trên tuyến Hà Nội – Abu Dhabi với khoảng 3.000 hành khách.

Ở lĩnh vực hàng hải, Bộ Xây dựng cho biết hiện có 15 tàu thuộc sở hữu doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại khu vực Trung Đông, trong đó có 8 tàu treo cờ Việt Nam. Số lượng tàu hoạt động tại khu vực này đã giảm 2 tàu so với tuần trước do một số tàu đã rời Trung Đông để quay về Việt Nam hoặc tiếp tục hành trình sang quốc gia khác.

Theo báo cáo, các tàu và thuyền viên Việt Nam hiện vẫn an toàn, một số tàu tiếp tục hoạt động bình thường trong khi một số tàu đang neo chờ tại các khu vực trong Trung Đông.

Trên thị trường vận tải container quốc tế, chỉ số Drewry World Container Index đã tăng khoảng 10% so với tuần trước và tăng 12–15% so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột, lên mức khoảng 2.300–2.500 USD/container 40 feet. Giá cước trên tuyến châu Á – châu Âu tăng hơn 20%, trong khi tuyến châu Á – Địa Trung Hải tăng khoảng 10%.

Theo đánh giá của Drewry, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu và đẩy giá cước vận tải container tăng trong ngắn hạn. Đồng thời, nhiều hãng tàu đã bắt đầu áp dụng phụ phí chiến tranh và phụ phí nhiên liệu đối với một số tuyến vận tải.

Trong nước, chi phí vận tải đường bộ đang có xu hướng tăng do giá xăng dầu tăng từ 20–30%. Trong khi đó, vận tải đường sắt lại ghi nhận xu hướng giảm giá cước khi Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đã điều chỉnh giảm 3% giá vé tàu khách và giảm 4% giá cước vận tải hàng hóa từ ngày 13/3, sau khi giá dầu diesel giảm nhẹ.