ASML có thể sẽ là “mảnh ghép chiến lược” giúp hiện thực hóa tham vọng xây dựng ngành công nghiệp chip silicon của Ấn Độ, lĩnh vực lâu nay vẫn nằm trong tay các "ông lớn" công nghệ như Mỹ, Đài Loan hay Hàn Quốc…

Gã khổng lồ công nghệ đến từ Hà Lan, ASML và Tata Electronics của Ấn Độ vừa ký biên bản ghi nhớ nhằm triển khai các thiết bị quang khắc của ASML tại nhà máy bán dẫn đầu tiên của Ấn Độ, cơ sở sản xuất wafer 300mm đang được xây dựng tại Dholera, bang Gujarat.

Dự án bao gồm việc cung cấp các hệ thống quang khắc, đào tạo nhân lực và hỗ trợ xây dựng chuỗi cung ứng cho nhà máy bán dẫn có tổng vốn đầu tư lên tới 11 tỷ USD.

“ÔNG VUA” QUANG KHẮC EUV

ASML hiện được xem là một trong những công ty quan trọng nhất thế giới. Lý do bởi máy quang khắc EUV của tập đoàn này là mắt xích không thể thiếu để tạo ra những con chip silicon hiện đại nhất cho hầu hết các thiết bị điện tử tiên tiến nhất thế giới.

Chẳng hạn như chip A19 sử dụng trong các các mẫu iPhone mới nhất hay Nvidia B200, bộ xử lý đang cung cấp sức mạnh cho các hệ thống AI như ChatGPT. Đây là những con chip đang vận hành thế giới số, còn ASML là mắt xích gần như không thể thay thế trong quá trình sản xuất chúng.

Chính vì thế gần như độc tôn ấy khiến ASML trở thành công ty đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chuỗi giá trị, đồng thời lý giải vì sao thỏa thuận hợp tác giữa hãng với một công ty Ấn Độ lại đang thu hút nhiều sự quan tâm.

Việc Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và phía Hà Lan trực tiếp chứng kiến lễ ký kết giữa Tata và ASML càng cho thấy tầm quan trọng của thương vụ này.

Trước khi nói sâu hơn về ASML, cần nhìn vào kế hoạch của Tata Electronics. Tập đoàn này đang xây dựng nhà máy sản xuất bán dẫn thương mại đầu tiên của Ấn Độ tại Dholera, bang Gujarat. Nhà máy được kỳ vọng có thể bắt đầu sản xuất chip ngay từ cuối năm nay.

Trong lĩnh vực sản xuất chip silicon, có hai yếu tố đặc biệt quan trọng. Thứ nhất là công nghệ chế tạo (process node). Thứ hai là kích thước wafer.

Công nghệ chế tạo quyết định kích thước bóng bán dẫn bên trong con chip. Kích thước càng nhỏ thì chip càng mạnh, tiết kiệm điện hơn và có thể tích hợp nhiều bóng bán dẫn hơn trên cùng một diện tích. Với dự án này, Tata đang hợp tác cùng Powerchip Semiconductor Manufacturing Corporation của Đài Loan. Công nghệ sản xuất mà hai bên hướng tới tiến trình từ 110nm đến 28nm.

Trong đó, 28nm vẫn được xem là công nghệ tương đối tiên tiến đối với nhiều lĩnh vực công nghiệp. Dù chưa đủ để sản xuất các chip cao cấp dành cho smartphone hay AI, nhưng nó vẫn đáp ứng tốt nhu cầu của hàng loạt thiết bị điện tử, ô tô, hệ thống công nghiệp và đồ gia dụng thông minh.

Về kích thước wafer - những đĩa silicon tinh khiết hình tròn dùng làm nền để “in” chip lên bề mặt, wafer càng lớn thì càng có thể sản xuất được nhiều chip hơn trong một lần, từ đó giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả thương mại.

Hiện nay, wafer 300mm được xem là tiêu chuẩn hàng đầu của ngành công nghiệp bán dẫn, dù thế giới cũng đang nghiên cứu tiến tới wafer 450mm. Thông qua hợp tác với ASML, Tata sẽ tiếp cận được những công nghệ wafer tiên tiến nhất hiện nay.

Tuy nhiên, xét về mặt chiến lược, kích thước wafer vẫn chưa phải phần cốt lõi nhất. Giá trị thực sự nằm ở công nghệ quang khắc tiên tiến, cũng là lĩnh vực mà ASML gần như không có đối thủ. Máy EUV của ASML có khả năng tham gia sản xuất các bóng bán dẫn ở kích thước chỉ khoảng 2nm, nền tảng để sản xuất các thế hệ chip mạnh nhất thế giới hiện nay.

Nhiều công ty công nghệ lớn đã cố gắng phát triển hoặc sao chép công nghệ EUV, nhưng cho tới nay vẫn chưa ai thành công. Những cỗ máy này quá phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật và chuỗi cung ứng tinh vi đến mức ASML vẫn đang giữ vị thế gần như không thể thay thế trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu.

Trên thực tế, công nghệ EUV được bảo vệ nghiêm ngặt đến mức chính phủ Hà Lan và Mỹ đã cấm ASML bán các cỗ máy này cho Trung Quốc. Mỗi máy EUV có giá lên tới khoảng 400 triệu USD và hiện chỉ Nhật Bản, Đài Loan, Mỹ và Hàn Quốc sở hữu công nghệ này.

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Tata và ASML, các máy EUV tiên tiến nhất sẽ chưa được đưa tới Ấn Độ. Nhưng điều đó không đồng nghĩa thỏa thuận này kém quan trọng. Ngược lại, việc ASML hiện diện tại Ấn Độ đã được xem là một bước tiến lớn, có thể trở thành cú hích cho tham vọng xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn của nước này.

ĐỐI TÁC "HOÀN HẢO" CỦA ẤN ĐỘ 

Ông Parv Sharma, nhà phân tích cấp cao tại Counterpoint Research, cho rằng ý nghĩa lớn nhất của thỏa thuận nằm ở chính điểm đó. Trao đổi với India Today Tech, ông cho biết Tata sẽ triển khai các hệ thống quang khắc DUV thay vì công nghệ EUV hiện đại nhất. Một khía cạnh quan trọng khác của thỏa thuận nằm ở khả năng chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm vận hành.

Khi vận hành tối đa công suất, nhà máy bán dẫn 300mm tại Dholera có thể đạt sản lượng khoảng 50.000 wafer mỗi tháng. Điều đó đồng nghĩa trong tương lai gần, những con chip “Made in India” sẽ bắt đầu xuất hiện bên trong các thiết bị thương mại.

Ông Prabhu Ram, Giám đốc Nhóm Tình báo Công nghiệp tại CyberMedia Research (CMR), nhận định quan hệ hợp tác với ASML sẽ giúp Tata Electronics xây dựng những năng lực nền tảng quan trọng nhất của ngành bán dẫn, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao và kỷ luật vận hành trong sản xuất cho Ấn Độ.

Ấn Độ muốn trở thành trung tâm bán dẫn toàn cầu không thể chỉ dừng ở việc xây dựng các nhà máy sản xuất chip mà cần phát triển đồng thời toàn bộ hệ sinh thái đi kèm, từ đóng gói, kiểm thử cho tới thiết bị, vật liệu và hóa chất chuyên dụng.

Ông Easwaran Subramanian, đối tác phụ trách chuỗi cung ứng tại Deloitte.

Ngành công nghiệp bán dẫn vốn không thể hình thành trong ngày một ngày hai. Xây dựng được năng lực sản xuất chip silicon là hành trình kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Đó cũng là lý do vì sao trên thế giới hiện chỉ có một số rất ít quốc gia đủ khả năng tự sản xuất chip, đặc biệt là những dòng chip tiên tiến dùng cho smartphone, AI hay siêu máy tính.

Ông Easwaran Subramanian, đối tác phụ trách chuỗi cung ứng tại Deloitte, cho rằng muốn trở thành trung tâm bán dẫn toàn cầu, Ấn Độ không thể chỉ dừng ở việc xây dựng các nhà máy sản xuất chip. Theo ông, nước này cần phát triển đồng thời toàn bộ hệ sinh thái đi kèm, từ đóng gói, kiểm thử cho tới thiết bị, vật liệu và hóa chất chuyên dụng. Bởi ngành bán dẫn không chỉ là câu chuyện của một nhà máy, mà là sự phối hợp của cả chuỗi cung ứng công nghệ cực kỳ phức tạp.

Trong hành trình đó, ASML được xem là đối tác gần như hoàn hảo đối với Ấn Độ. Không chỉ sở hữu công nghệ quan trọng nhất ngành bán dẫn, công ty Hà Lan còn có khả năng kéo theo cả một hệ sinh thái công nghệ và chuỗi cung ứng xung quanh mình.

Ông Prabhu Ram nhận định, với sự đồng hành của ASML, Tata Electronics đang có vị thế thuận lợi để đưa Ấn Độ trở thành một mắt xích có ý nghĩa trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Xét ở quy mô lớn hơn, thỏa thuận này không đơn thuần là hợp tác giữa một doanh nghiệp Ấn Độ và một công ty Hà Lan. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm giúp Tata cùng các doanh nghiệp Ấn Độ từng bước chen chân vào lĩnh vực vốn lâu nay bị thống trị bởi các tập đoàn Mỹ, Đài Loan hay Hàn Quốc.

Trong bối cảnh Ấn Độ đang tăng tốc xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn, từ nhà máy chip của HCL tại Noida cho tới các dự án phát triển chip nội địa như Dhruv64 hay Vikram32, thỏa thuận với ASML càng trở nên có ý nghĩa hơn.

Theo Parv Sharma, thương vụ này không chỉ củng cố vị thế của Ấn Độ trong lĩnh vực sản xuất wafer mà còn phát đi tín hiệu tích cực tới toàn bộ hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu rằng Ấn Độ đã sẵn sàng trở thành điểm đến mới cho các khoản đầu tư công nghệ cao.