Men gan tăng không chỉ đơn thuần là chỉ số mà còn đánh giá mức độ tổn thương của gan. Nếu cơ thể có dấu hiệu ngứa, phát ban, mắt vàng, vàng da... tức là chỉ số men gan đang cao hơn so với mức tiêu chuẩn. Tình trạng này nếu kéo dài có thể dẫn tới nhiều hệ lụy…

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 vừa tiếp nhận bà H.T.L. (66 tuổi, trú xã Mỹ Thái) trong tình trạng đau bụng dữ dội, nôn liên tục và tiêu chảy nhiều lần sau khi uống mật cá trắm từ con cá nặng khoảng 3 kg. Bệnh nhân cho biết đã pha mật cá với rượu để chữa đau đầu theo kinh nghiệm dân gian.

Ngay khi bà L. nhập viện, các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực - Chống độc tiến hành thăm khám và xét nghiệm khẩn. Kết quả ghi nhận bệnh nhân bị viêm gan cấp, men gan AST gần 10.000 U/L, cao gấp khoảng 250 lần mức bình thường. Diễn biến bệnh nhanh chóng chuyển sang suy gan cấp, đe dọa tính mạng.

Trước tình trạng nguy kịch và nguy cơ suy thận cấp, ê-kíp lập tức triển khai điều trị tích cực, bao gồm đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, truyền dịch bảo vệ tế bào gan, lợi tiểu cưỡng bức và lọc máu hấp phụ bằng quả lọc MG250 nhằm loại bỏ độc tố. Sau 48 giờ lọc máu, các chỉ số sinh hóa giảm dần về ngưỡng an toàn, bệnh nhân tỉnh táo, ăn uống trở lại, chức năng gan và thận cải thiện rõ rệt.

Bác sĩ Trần Thị Anh, khoa Hồi sức tích cực chống độc, cho biết người dân thường quan niệm các loại mật cá, đặc biệt cá to thường có lợi cho sức khỏe, thậm chí có thể chữa một số loại bệnh. Tuy nhiên, bên trong các loại mật cá như mè, trôi, trắm hay tầm đều có chứa độc tố nguy hiểm. Độc tố này là 5α-cyprinol, bền vững với nhiệt, giữ độc tính ngay cả khi nấu chín.

Chất độc này gây tổn thương, viêm, loét đường tiêu hóa kèm đau bụng, nôn và tiêu chảy. Sau đó, chúng nhanh chóng làm tổn thương, suy thận, hoại tử ống thận, tổn thương gan, suy gan, quá trình điều trị sẽ rất tốn kém, dài ngày. Việc sử dụng mật cá để chữa bệnh là hoàn toàn phản khoa học và có thể gây tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Trước đó, Bệnh viện Sản Nhi Ninh Bình tiếp nhận một bé trai 3 tuổi trú tại phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình trong tình trạng vàng da toàn thân, mệt mỏi, nôn và đi tiểu đỏ sậm. Theo gia đình, trước đó 5 ngày, bé bị táo bón nên người nhà nghe theo bài thuốc dân gian, hái lá lộc mại về nấu nước cho bé uống.

Tại bệnh viện, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi bị thiếu máu nặng, tan máu cấp do ngộ độc lá lộc mại trên nền bệnh thiếu men G6PD. Bác sĩ CKI Trương Công Thành, Trưởng khoa Cấp cứu, cho biết: ở người thiếu men G6PD, khi ăn hoặc uống các chế phẩm từ lá lộc mại (chứa chất gây tan máu cấp), sẽ dễ dẫn đến thiếu máu nghiêm trọng, tổn thương gan, thận và nhiều cơ quan khác. 

Bác sĩ Thành khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng lá lộc mại hay các loại lá cây khác để chữa bệnh theo kinh nghiệm dân gian khi chưa có cơ sở khoa học. Một số địa phương vẫn truyền miệng dùng lá này chữa táo bón, kiết lỵ… nhưng thực tế, việc sử dụng không đúng cách có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Tương tự, từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ điều trị hàng chục bệnh nhân bị men gan cao do uống nước lá cây tại nhà. Hầu hết bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường, uống nước lá cây để giải độc gan. Điển hình, trường hợp bệnh nhân Huy (63 tuổi, Việt Trì) nhập viện trong tình trạng mệt mỏi nhiều, chán ăn, đau tức bụng.

Ông bị đái tháo đường type 2 đã 5 năm, đang uống thuốc điều trị. Tuy nhiên, lo lắng thuốc tiểu đường ảnh hưởng đến chức năng gan nên ông tìm hiểu và nghe giới thiệu từ người quen uống nước lá cây (lá cà gai leo, xạ đen, lá vối…). Sau gần một tháng uống nước lá, người ông thấy mệt mỏi, chán ăn, sợ mỡ, đau tức bụng nên đã đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ khám. Tại khoa Nội tiết - Đái tháo đường, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số đường máu, men gan đều tăng cao.

Tương tự, bệnh viện cũng tiếp nhận nhiều trường hợp bị men gan tăng cao sau thời gian dài uống nước lá cây hàng ngày. Có bệnh nhân nữ 70 tuổi men gan cao gấp 6 lần sau 2 tháng uống nước lá cây.

Thạc sĩ - Bác sĩ Dương Thị Kim Ngân, Trưởng Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, cho biết, tác dụng chữa bệnh của một số loại lá cây, lá thuốc đã được khẳng định trong y văn. Tuy nhiên, việc sử dụng lá cây không đúng cách, sai liều lượng… có thể dẫn đến ngộ độc, nặng hơn có thể gây suy đa tạng.

Tại Hà Nội, một người đàn ông 59 tuổi uống hoa đu đủ ngâm mật ong để chữa bệnh, kết quả men gan tăng cao. Đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết bệnh nhân nhập viện khi tình trạng đã nặng, cơ thể suy kiệt, vàng da, vàng mắt tăng dần. Trước đó, ông đã điều trị 10 ngày tại cơ sở y tế tuyến dưới nhưng không cải thiện.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh suy gan cấp kèm phát hiện viêm gan B lần đầu. Các xét nghiệm cho thấy men gan tăng gấp hơn 1.000 lần so với mức bình thường, chỉ số đông máu rất thấp. Khai thác bệnh sử cho thấy người đàn ông không biết bản thân mắc viêm gan B do không đi khám. Hai năm gần đây, thấy thường xuyên mệt mỏi, ông tự ngâm hoa đu đủ với mật ong uống hằng ngày để nâng cao thể trạng.

Bác sĩ Vũ Thị Hương Giang, Khoa Viêm Gan, nhận định nếu bệnh nhân được phát hiện sớm bệnh viêm gan B, từ đó điều trị và quản lý bệnh tốt, ông có thể khỏe mạnh trở lại. Tuy nhiên, người đàn ông mắc sai lầm là đã không đi khám, tự ý dùng bài thuốc cổ truyền không đúng cách trên nền cơ thể suy yếu trong thời gian dài, khiến men gan tăng cao và ứ mật nặng.

Thực tế hiện nay, tình trạng người dân uống nước lá cây khá phổ biến, đặc biệt là những người cao tuổi, những người có bệnh mãn tính. Việc lạm dụng không đúng cách, sai liều lượng có thể gây nguy hại cho sức khỏe, đặc biệt là những người có bệnh nền.

Vì vậy, việc sử dụng các loại lá cây cần được tư vấn và theo dõi bởi các bác sĩ chuyên khoa để tránh những biến chứng không mong muốn. Bác sĩ cũng khuyến cáo người dân khi gặp các vấn đề về sức khỏe nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và chỉ định dùng loại thuốc phù hợp, đúng liều lượng.

Khi điều trị tại nhà theo đơn thuốc của bác sĩ, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc về liều lượng, thời gian và thông báo ngay với nhân viên y tế khi có dấu hiệu bất thường hoặc chuyển nặng để được xử trí kịp thời.