Khi triệu chứng chỉ được hiểu biết chung chung nhưng lại tin tưởng vào mạng xã hội, người bệnh dễ "gán" mình vào một nhãn bệnh rồi tự dùng thuốc. Triệu chứng có thể bị che, bệnh nền vẫn còn và bỏ lỡ thời cơ điều trị là cái giá phải trả…

Nhiều năm sống chung với bệnh gout nhưng điều trị không đúng cách, anh Hà Xuân Hiếu, 39 tuổi bị tổn thương khớp gối nặng, suýt mất khả năng đi lại. Trong thời gian chịu đau, thay vì điều trị chuyên khoa, người bệnh lại tự áp dụng một số cách chữa dân gian. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện mà còn nặng thêm.

Khi đến khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, người bệnh được xác định có tổn thương phức tạp ở khớp gối trái. Khớp bị biến dạng, gần như mất chức năng gấp duỗi. TS.BS Nguyễn Huy Phương, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình & Y học thể thao, cho biết kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy trong khớp có nhiều tinh thể urat lắng đọng lâu ngày, gây viêm màng hoạt dịch và làm khớp bị kẹt.

Các bác sĩ nhận định, nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có nguy cơ bị hủy hoại sụn khớp vĩnh viễn, thậm chí có thể tàn phế hoặc phải thay khớp nhân tạo khi còn trẻ. Trước tình trạng này, ê-kíp điều trị đã chỉ định phẫu thuật nội soi khớp gối để xử lý đồng thời các tổn thương bên trong khớp.

Theo ê-kíp điều trị, việc can thiệp không chỉ giúp xử lý tổn thương hiện tại mà còn góp phần giảm nguy cơ phải thay khớp nhân tạo quá sớm. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, người bệnh cần tuân thủ điều trị, kiểm soát nồng độ axit uric trong máu và thay đổi lối sống.

Tương tự, ông Đ.M. (73 tuổi, Hà Nội) có tiền sử đái tháo đường gần 20 năm, từng phải đặt stent động mạch vành. Gần đây, khi đi khám, ông được phát hiện có nhiều biến chứng nghiêm trọng ở mắt, thận, thần kinh ngoại vi. Dù đang điều trị tích cực với insulin 4 mũi mỗi ngày cùng khoảng 10 loại thuốc khác, tình trạng bệnh của ông vẫn chưa được kiểm soát tốt.

Theo TS.BS. Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết và Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân đã tự ý ngừng thuốc hạ mỡ máu hơn một tháng để chuyển sang dùng các loại thảo dược được quảng cáo dành cho người rối loạn mỡ máu.

Theo bác sĩ Bảy, các khuyến cáo cập nhật năm 2026 của các hiệp hội chuyên ngành đều nhấn mạnh vai trò nền tảng của thuốc statin trong điều trị rối loạn mỡ máu ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Hầu hết người bệnh trong độ tuổi 40 - 75 đều được chỉ định dùng statin với cường độ phù hợp theo mức độ nguy cơ tim mạch.

Đặc biệt, với những người đã mắc bệnh tim mạch xơ vữa như bệnh mạch vành, việc sử dụng statin liều cao là cần thiết nhằm giảm mạnh cholesterol xấu (LDL-C) và duy trì ở mức mục tiêu rất thấp.

Cũng vậy, một bệnh nhân nam 59 tuổi cũng nhập viện trong tình trạng nguy kịch với biểu hiện lơ mơ, đau bụng dữ dội, buồn nôn, nhiễm toan ceton nặng và suy thận cấp. Người này được xác định mắc đái tháo đường type 2 đã 5 năm. Theo người nhà, khoảng hai tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân đã tự ý ngừng thuốc theo đơn sau khi nghe lời khuyên “bỏ thuốc tây, chuyển sang thuốc nam gia truyền cho lành”.

Từ các trường hợp trên, bác sĩ nhấn mạnh hiện y học đã có nhiều phác đồ và thuốc điều trị hiệu quả, giúp kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu, đồng thời phòng ngừa biến chứng tim mạch, thận và mắt. Bác sĩ Bảy khuyến cáo, việc điều trị các bệnh lý đi kèm là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt. Mọi thay đổi cần có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa, không nên đánh đổi sức khỏe bằng những lựa chọn thiếu cơ sở khoa học.

Trước đó, chị Đ.T.T.M (45 tuổi, Mỗ Lao, Hà Nội) có biểu hiện tê tay, đau cổ tay. Cho rằng không có vấn đề gì quá nghiêm trọng, bệnh nhân tự tìm kiếm thông tin theo “bác sĩ Google”, áp dụng đủ các giải pháp từ xoa bóp tay, ngâm nước ấm, cho đến chườm nóng, tập kéo căng tay…  Chỉ đến khi xuất hiện tình trạng bệnh không những không đỡ, thậm chí cơn đau ngày càng trầm trọng hơn, bệnh nhân mới đến bệnh viện khám.

ThS.BS. Đỗ Vũ Anh, chuyên gia chấn thương chỉnh hình và y học thể thao, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thông tin những hội chứng chèn ép dây thần kinh ngoại biên như ống cổ tay hay ngón tay lò xo ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, nhưng rất nhiều bệnh nhân vẫn khăng khăng tự chữa tại nhà.

"Nhiều người thấy hàng xóm có triệu chứng giống mình dùng thuốc khỏi, họ liền mua theo mà không hiểu rằng thể trạng mỗi người là khác nhau. Thậm chí, không ít người quá tin tưởng vào các luồng thông tin trên mạng, tự biến mình thành bác sĩ cho chính mình", bác sĩ Đỗ Anh Vũ chia sẻ.

Thực tế, trong bối cảnh mạng xã hội đã len lỏi sâu vào mọi khía cạnh của đời sống hiện đại, việc tìm kiếm thông tin y tế trên mạng đang thực sự là "con dao hai lưỡi". Sự nở rộ của các kênh mạng xã hội tư vấn sức khỏe không đến từ các bác sĩ được đào tạo chính quy, thậm chí là các kênh lừa đảo, đã đưa người bệnh vào một ma trận thông tin thật – giả.

Đây là thách thức buộc các bác sĩ phải thay đổi nhận thức. Tính cạnh tranh trên không gian mạng thúc đẩy các bác sĩ quan tâm đến bệnh nhân toàn diện hơn, từ dịch vụ, thái độ đến kê đơn. Người bệnh thường hoang mang là do họ chưa được giải thích cặn kẽ về bệnh tình cũng như lộ trình điều trị. Bác sĩ cần dành thời gian tư vấn rõ ràng từng bước, từ dùng thuốc, tiêm đến phẫu thuật và phục hồi chức năng, để bệnh nhân an tâm.

Bên cạnh đó, xu hướng áp dụng các kỹ thuật y khoa hiện đại hiện cũng giúp đánh bay nỗi sợ dao kéo, nếu bệnh nhân được bác sĩ giải thích rõ. Do đó, việc đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe trên các kênh chính thống là vô cùng thiết thực. Đồng thời, việc các bác sĩ chính quy xây dựng các kênh truyền thông cá nhân để hướng tới cộng đồng cũng có thể được khuyến khích.

Tuy nhiên, điều này phải đi đôi với việc không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, cung cấp dịch vụ y tế tiện lợi, hợp lý. Chỉ khi được tiếp cận luồng thông tin chuẩn xác, người dân mới hiểu đúng về bệnh, chủ động đi khám sớm, từ đó có nhiều lựa chọn hơn và hài lòng hơn với quyết định bảo vệ sức khỏe của chính mình.