Theo một số khảo sát, giá vật liệu xây dựng nhìn chung đang đà tăng mạnh: tháng 3/2026, nhiều loại vật liệu đã tăng khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái. Từ đó, gây khó khăn lớn cho các chủ đầu tư, các nhà thầu xây dựng và có thể làm ảnh hưởng tới tiến độ dự án...

Để khắc phục tình trạng này, Chính phủ, Bộ Xây dựng và nhiều địa phương đã đưa ra hàng loạt giải pháp nhằm bình ổn giá vật liệu xây dựng, đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án quan trọng.

XỬ LÝ NGHIÊM HÀNH VI ĐẦU CƠ, LŨNG ĐOẠN THỊ TRƯỜNG

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu vừa ký ban hành Công văn số 1276/UBND-ĐT (ngày 27/3/2026) về việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện 25/CĐ-TTg về tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu xây dựng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, thi công các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải.

Tại công văn này, UBND Thành phố giao Sở Công Thương, Công an Thành phố, UBND các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng; kiên quyết xử lý nghiêm, đấu tranh với các hiện tượng đầu cơ, giữ hàng, nâng giá, lũng đoạn thị trường hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý hoặc đưa tin không chính xác gây nhiễu loạn thông tin thị trường; rà soát tổng hợp nhu cầu nguyên, nhiên vật liệu xây dựng, ưu tiên bảo đảm nguồn cung cho các công trình trọng điểm quốc gia, công trình dân sinh cấp bách.

Thành phố cũng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan rà soát trữ lượng các mỏ khoáng sản, vật liệu xây dựng thông thường để đẩy nhanh cấp phép hoạt động, nâng công suất khai thác.

Sở Xây dựng kịp thời công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng hàng tháng hoặc sớm hơn (khi cần thiết). Đối với các loại vật liệu có biến động bất thường do rủi ro từ giá nhiên liệu, phải thực hiện công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng.

Sở Xây dựng cũng có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương, Sở Tài chính và các đơn vị liên quan thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ: tập trung theo dõi biến động của giá xăng dầu, giá vật liệu xây dựng, đánh giá tác động đến tổng mức đầu tư và khả năng đáp ứng về nguồn vốn tại các dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hợp đồng xây dựng, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định.

Trong khi đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu tập trung triển khai các thủ tục liên quan việc cấp phép khai thác, nâng công suất mỏ vật liệu xây dựng thông thường theo cơ chế đặc thù để bảo đảm nguồn vật liệu đắp nền đường cho dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, ưu tiên cung cấp vật liệu cho Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.

Tương tự, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Vương Quốc Nam cũng vừa ký ban hành Chỉ thị về việc tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng trên địa bàn.

Theo đó, lãnh đạo Thành phố yêu cầu Thủ trưởng cơ quan, đơn vị, Chủ tịch UBND xã, phường và các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát, theo dõi, đôn đốc, bám sát diễn biến thị trường xây dựng, chủ động có giải pháp xử lý theo thẩm quyền; kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá theo quy định, đảm bảo công khai, minh bạch, tránh các hiện tượng “đầu cơ; thổi giá”; Ưu tiên đảm bảo nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình quan trọng, trọng điểm quốc gia, các dự án, công trình phải hoàn thành sớm, công trình dân sinh cấp bách...

Đồng thời, tích cực, chủ động kiểm tra thực tế, xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong khai thác, vận chuyển, kinh doanh vật liệu xây dựng, vi phạm trong cấp phép, khai thác, kinh doanh vật liệu xây dựng; Giải quyết xoá bỏ các bến bãi tập kết, kinh doanh vật liệu xây dựng trái phép; Đẩy mạnh hỗ trợ, khuyến khích, thu hút các doanh nghiệp sản xuất và sử dụng cát nhân tạo, chế biến tuyển rửa cát biển làm cát xây dựng, xử lý chất thải làm vật liệu xây dựng, vật liệu mới, góp phần đẩy mạnh nguồn cung tiêu thụ, bình ổn giá cả vật liệu xây dựng trên địa bàn và ổn định thị trường vật liệu xây dựng của cả nước…

GIÁ NHIỀU VẬT LIỆU TĂNG CAO BẤT THƯỜNG

Nhiều địa phương khác như Huế, Nghệ An, Lào Cai… cũng đã ban hành công văn yêu cầu các đơn vị liên quan tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng trên địa bàn.

Theo đánh giá của các địa phương, thời gian gần đây, giá nhiều loại vật liệu xây dựng như sắt thép, cát, sỏi, đá, gạch, vật liệu san lấp… tăng bất thường, tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư và tiến độ thi công các công trình. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ biến động cung - cầu, việc cấp phép khai thác còn chậm, biến động địa chính trị làm tăng chi phí sản xuất, vận chuyển… Ngoài ra, còn có hiện tượng đầu cơ, găm hàng, đẩy giá, thậm chí có dấu hiệu thao túng thị trường.

Tại văn bản gửi các Bộ, ban, ngành; UBND các tỉnh, thành phố về tăng cường quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng, bảo đảm việc triển khai dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các công trình, dự án trọng điểm quốc gia, Bộ Xây dựng cũng nhận định: Thời gian gần đây, tình hình xung đột và chiến sự tại khu vực Trung Đông diễn biến phức tạp, làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Giá xăng dầu thế giới và trong nước có xu hướng tăng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất, vận chuyển và giá các loại vật liệu xây dựng, đặc biệt là các vật liệu khai thác và vật liệu sử dụng khối lượng lớn trong các công trình xây dựng như cát, đá, đất đắp, xi măng, thép...

Nhiều doanh nghiệp chia sẻ giá vật liệu chiếm phần lớn tổng chi phí xây dựng. Trong khi đó, giá của nhiều loại vật liệu hiện đã tăng khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái. Từ đầu năm đến giờ, tăng tới 30%, nhất là khoảng thời gian sau nghỉ Tết Nguyên Đán. Không chỉ giá tăng cao mà còn khan hàng. 

Tham gia khảo sát của Vietnam Report, 89,5% số doanh nghiệp xác nhận biến động giá vật liệu là khó khăn lớn nhất ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận và khả năng kiểm soát tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp chia sẻ họ đang phải chịu thách thức lớn từ áp lực chi phí gia tăng khi giá cát san lấp và vật liệu tại các khu vực đô thị hóa nhanh biến động mạnh; diễn biến địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã kéo theo toàn bộ chuỗi chi phí đầu vào của xây dựng (gồm nhiên liệu vận hành máy móc thiết bị, vận chuyển, sản xuất vật liệu...) đồng loạt “leo thang”.

Do đó, Bộ Xây dựng cũng như các địa phương và các chuyên gia đều có chung nhận định rằng cần phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để quản lý và bình ổn thị trường vật liệu xây dựng.