Sáng 23/2, ngày làm việc đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam về triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng và lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ TRUNG TÂM KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ QUỐC GIA

Sau 50 năm xây dựng và phát triển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định vị thế là lực lượng nòng cốt của hệ thống khoa học quốc gia. Năm 2025, Viện có 2.300 công trình công bố trên các tạp chí uy tín; được cấp 105 bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích, tăng 2,7 lần so với năm 2024. Giai đoạn 2021–2025, Viện công bố trên 12.000 công trình khoa học, được cấp gần 300 bằng sáng chế, gấp 1,5 lần giai đoạn trước.

Triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, trong tổng số 45 nhiệm vụ được giao, Viện đã hoàn thành 12 nhiệm vụ đúng hạn, 33 nhiệm vụ đang thực hiện trong thời hạn, không có nhiệm vụ chậm tiến độ.

Bám sát Danh mục công nghệ chiến lược ban hành kèm theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025, Viện đạt nhiều kết quả nổi bật, như làm chủ quy trình chế tạo phần cứng mô-đun tự lái ứng dụng AI cho ô tô điện tự hành; xây dựng giải pháp AI/IoT phát hiện, cảnh báo bất thường sức khỏe vật nuôi theo thời gian thực; phát triển mô hình dự đoán sức khỏe cây lúa dựa trên viễn thám và học sâu.

Viện cũng ứng dụng thành công công nghệ chỉnh sửa hệ gen để khôi phục chức năng gen Rc ở lúa; xác định biến thể gen mới liên quan đến ung thư đại trực tràng, phục vụ y học cá thể hóa; phân lập, nuôi cấy thành công nhiều dòng tế bào cho nghiên cứu thịt nhân tạo. Một số công nghệ lõi khác được phát triển như điện phân nước sản xuất hydro từ năng lượng tái tạo; vật liệu nano ứng dụng trong nhiệt trị, chẩn đoán hình ảnh MRI và mang thuốc; vật liệu điện cực pin Li-ion thế hệ mới có hiệu suất lưu trữ cao.

Cùng với đó, Viện đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành; phát triển hạ tầng, nền tảng số dùng chung; đào tạo nhân lực phục vụ chuyển đổi số.

Tại buổi làm việc, Viện kiến nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách cho khoa học – công nghệ, nhất là cơ chế quản lý, tài chính, nhân lực, tự chủ khoa học – công nghệ và đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất. Viện đề xuất được giao chủ trì triển khai 5 dự án khoa học – công nghệ chiến lược về vật liệu tiên tiến; công nghệ sản xuất, chế biến sâu đất hiếm và khoáng sản chiến lược; UAV thế hệ mới; công nghệ năng lượng hạt nhân; đào tạo, phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ chất lượng cao.

Ngoài ra, Viện kiến nghị thí điểm thành lập tổ chức khoa học – công nghệ quốc tế về vật liệu chức năng tiên tiến; phê duyệt Đề án phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng nghiên cứu khoa học – công nghệ lượng tử; phê duyệt Đề án thu hút các nhóm nghiên cứu xuất sắc quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực công nghệ trọng điểm.

ĐỔI MỚI QUẢN TRỊ KHOA HỌC, LẤY HIỆU QUẢ VÀ SẢN PHẨM LÀM THƯỚC ĐO

Phát biểu tại buổi làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là xu thế tất yếu, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong đầu tư phát triển; là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững. Trong tiến trình đó, Viện Hàn lâm giữ vai trò trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu của Việt Nam, là nơi hội tụ, kết tinh trí tuệ và sáng tạo của đội ngũ trí thức, nhà khoa học.

Thủ tướng mong muốn Viện phát triển đột phá, từng bước ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành tổ chức nghiên cứu khoa học, công nghệ hàng đầu Đông Nam Á, có năng lực cạnh tranh quốc tế ở một số lĩnh vực trọng điểm, theo phương châm: “Trí tuệ tinh hoa – Làm chủ công nghệ – Đổi mới mạnh mẽ – Bám sát tình hình – Kiến tạo tương lai”.

Thủ tướng yêu cầu Viện thực hiện đồng bộ bốn chuyển đổi gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực; đi đầu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học, công nghệ; tập trung làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nguồn, giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước.

Viện được yêu cầu “mở cửa” phòng thí nghiệm, tăng cường hợp tác với khu vực doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển các sáng chế thành sản phẩm, giá trị cụ thể trong chuỗi giá trị.

Thủ tướng chỉ đạo Viện xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Chính trị Đề án nghiên cứu, làm chủ một số công nghệ chiến lược trước ngày 15/3/2026; trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tăng cường năng lực Viện trong tháng 4/2026; xây dựng chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện.

Trong quản trị, Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ “tư duy nhiệm vụ” sang “tư duy kết quả”; từ “làm nhiều” sang “làm trúng, làm đúng”; từ “có hoạt động” sang “có sản phẩm cụ thể”, “có đóng góp rõ ràng cho tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả quốc gia”. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết “ba nhà”: Nhà nước – nhà khoa học – nhà doanh nghiệp; phát triển tài sản trí tuệ, doanh nghiệp khoa học – công nghệ và hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.