Triển khai Thỏa thuận chi trả giảm phát thải (ERPA), Nghệ An từng bước biến lợi thế rừng tự nhiên thành nguồn lực tài chính, qua đó thúc đẩy bảo vệ rừng, cải thiện sinh kế và đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững...

Sau khi Nghị định số 107/2022/NĐ-CP của Chính phủ về thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ có hiệu lực, Nghệ An là một trong những địa phương chủ động triển khai sớm việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện Thỏa thuận chi trả giảm phát thải (ERPA).

TỪ KHUNG CHÍNH SÁCH ĐẾN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO RỪNG

Ngay từ đầu năm 2024, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch triển khai ERPA trên địa bàn tỉnh, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng Kế hoạch chia sẻ lợi ích theo quy định, đồng thời đáp ứng các điều kiện để thỏa thuận ERPA chính thức có hiệu lực. Trên nền tảng đó, tỉnh tập trung chỉ đạo các sở, ngành liên quan hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện từ tỉnh đến cơ sở.

Hàng loạt nội dung then chốt đã được xây dựng và phê duyệt, gồm: kế hoạch tài chính tổng thể nguồn thu từ giảm phát thải rừng; danh sách các đối tượng hưởng lợi; quy định mức khoán bảo vệ rừng; số lần và thời gian chi trả tiền ERPA.

Với gần 1 triệu ha đất rừng, trong đó hơn 790.000 ha là rừng tự nhiên, Nghệ An được đánh giá là địa phương có tiềm năng lớn trong việc tạo lập tín chỉ carbon từ rừng. Việc tham gia ERPA đã giúp “lượng hóa” giá trị môi trường của rừng, biến kết quả giảm phát thải khí nhà kính thành nguồn lực tài chính cụ thể, bổ sung cho nguồn ngân sách đầu tư cho công tác bảo vệ và phát triển rừng.

UBND tỉnh Nghệ An cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị phối hợp, hỗ trợ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh trong quá trình triển khai, nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả.

Tính đến nay, tổng nguồn thu từ ERPA trên địa bàn tỉnh Nghệ An đạt 356,43 tỷ đồng, trong đó 355,58 tỷ đồng được điều phối từ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Trung ương.

Đây là nguồn lực quan trọng, tạo động lực để các chủ rừng và cộng đồng tích cực tham gia bảo vệ, nâng cao chất lượng rừng tự nhiên, qua đó đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu.

GẮN BẢO VỆ RỪNG VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG

Theo số liệu thống kê, trong năm 2024, Nghệ An đã giải ngân 177,651 tỷ đồng tiền ERPA, đạt 81% kế hoạch được phê duyệt. Trong đó, 173,281 tỷ đồng được chi trả trực tiếp cho các đối tượng hưởng lợi, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc đưa chính sách vào thực tiễn.

Cụ thể, 41,229 tỷ đồng được chi cho 31.201 hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư; 115,878 tỷ đồng chi cho 26 chủ rừng là tổ chức; và 16,174 tỷ đồng chi cho 109 UBND cấp xã được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý rừng.

Việc phân bổ nguồn lực theo hướng này góp phần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức và người dân, những chủ thể trực tiếp tham gia quản lý, bảo vệ rừng.

Công tác chi trả tiền ERPA được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch. Các chủ rừng là tổ chức và UBND cấp xã nhận tiền thông qua tài khoản ngân hàng. Đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư, hình thức chi trả được thực hiện linh hoạt, thông qua tài khoản ngân hàng hoặc dịch vụ bưu chính công ích, phù hợp với điều kiện thực tế tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Theo kế hoạch, đến ngày 31/12/2025, tổng kinh phí ERPA được giải ngân trên địa bàn tỉnh Nghệ An dự kiến đạt 144 tỷ đồng, tương đương 81% kế hoạch năm, trong đó khoảng 138 tỷ đồng chi trả trực tiếp cho các đối tượng hưởng lợi.

Trong giai đoạn 2026–2030, Nghệ An định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao chất lượng rừng và mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững.

UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo điều chỉnh kế hoạch tài chính tổng thể, cập nhật danh sách đối tượng hưởng lợi và điều chỉnh mức khoán bảo vệ rừng, bảo đảm phù hợp hơn với thực tiễn quản lý rừng tại cơ sở.

Song song với việc chi trả ERPA, Nghệ An tiếp tục hoàn thiện hồ sơ pháp lý liên quan đến giao đất, giao rừng và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp theo đúng quy định.

Các địa phương rà soát toàn bộ diện tích chưa giao rừng, chưa cấp giấy chứng nhận, kịp thời xử lý tình trạng chồng lấn, sai lệch ranh giới và các hồ sơ không còn phù hợp. Công tác quản lý sau giao rừng được tăng cường, phát huy vai trò của cộng đồng trong giám sát, kiểm soát diện tích rừng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kết hợp từng bước ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, giám sát tài nguyên rừng.

Trong giai đoạn 2026–2030, Nghệ An định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao chất lượng rừng và mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Cùng với đó, tỉnh thúc đẩy kinh tế lâm nghiệp theo chuỗi giá trị, gắn bảo vệ rừng với sinh kế người dân, tăng cường nguồn lực và nâng cao năng lực quản lý lâm nghiệp các cấp, từng bước khẳng định vai trò của rừng trong chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.