Việc rất nhiều bệnh nhân nguy kịch hoặc thậm chí tử vong đã trở thành lời cảnh báo về những phương pháp điều trị ung thư không có cơ sở khoa học nhưng lại được chia sẻ dưới dạng “y học cổ truyền” hoặc “chữa bệnh tự nhiên”…

Mới đây, một cơ sở tại thôn Vĩnh Lộc (xã Chương Dương, Hà Nội) quảng bá chữa "bách bệnh" trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người bệnh tìm đến để chữa trị. Ghi nhận tại cơ sở này cho thấy nhiều dấu hiệu bất thường trong quy trình khám chữa bệnh, từ thủ thuật giác hơi hút máu đến việc cấp phát thuốc không rõ nguồn gốc.

Trước những phản ánh của báo chí, UBND xã Chương Dương đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành Y - Dược tư nhân để kiểm tra những vấn đề liên quan đến hoạt động khám chữa bệnh của ông Văn Đình Tân.

Trước đó, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Hải (sinh năm 1991, trú tại xã Bắc Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên) cùng một số đối tượng về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản ” quy định tại khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự.

Theo đó, để lấy lòng tin của người dân, nhóm này thuê người quen đóng giả bệnh nhân, dàn dựng kịch bản để quay video khám chữa bệnh tại cơ sở phòng khám “Đông Y Gia Truyền - chuyên điều trị vảy nến, viêm da cơ địa” rồi đăng lên mạng xã hội, quảng cáo tự nhận mình là thầy thuốc đông y, có bài thuốc “gia truyền 4 đời”, cam kết sẽ chữa khỏi hoàn toàn…

Những ngày gần đây, cộng đồng mạng cũng chia sẻ nhiều về trường hợp một người đàn ông 42 tuổi mắc ung thư, tử vong sau khi tự ý rời bỏ điều trị tại bệnh viện để áp dụng các phương pháp được lan truyền trên mạng xã hội. Theo thông tin được chia sẻ trong các nhóm hỗ trợ bệnh nhân ung thư, sau khi được chẩn đoán, người đàn ông này không tiếp tục điều trị y khoa mà lựa chọn về nhà.

Ông vào các hội nhóm "chữa lành", chanh liều cao và thực hiện chế độ được gọi là “thải độc tự nhiên”, bao gồm uống lượng lớn nước chanh mỗi ngày (1 kg quả) kết hợp phơi nắng. Dù được người thân khuyên nhủ nhưng bệnh nhân không nghe, kiên trì với phương pháp trên. Một ngày trước khi qua đời, ông vẫn thông báo đang tiếp tục phơi nắng theo hướng dẫn và tử vong vào sáng hôm sau.

Thạc sĩ, bác sĩ Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại 1, Bệnh viện K (Hà Nội), cho rằng một bộ phận bệnh nhân có xu hướng tìm đến những lời cam kết “nhanh, rẻ, tiện, tự nhiên" thay vì điều trị chính thống. Hiện chưa có thống kê chính thức tại Việt Nam về mức độ ảnh hưởng của thông tin sai lệch y tế trên mạng xã hội, tuy nhiên xu hướng này được ghi nhận đang gia tăng.

Trong nhiều trường hợp, việc điều trị sai lệch có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí không thành công, khiến bệnh nhân quay lại bệnh viện khi tình trạng đã trở nặng, ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí đáng kể.

Bác sĩ Nguyễn Duy Anh, nguyên bác sĩ tại Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cũng khẳng định hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chanh hay các phương pháp “thải độc tự nhiên” có thể điều trị ung thư. Đây là nhóm bệnh phức tạp, cần được điều trị theo phác đồ chuẩn, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc các liệu pháp hiện đại tùy từng loại và giai đoạn bệnh.

Các bác sĩ cũng cảnh báo việc tự ý bỏ điều trị để theo đuổi các phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn, làm mất cơ hội điều trị ở giai đoạn sớm. Trong nhiều trường hợp, chỉ vài tháng trì hoãn có thể khiến bệnh chuyển sang giai đoạn muộn, không còn khả năng can thiệp hiệu quả.

Thậm chí, thời gian gần đây, mạng xã hội còn lan truyền những chia sẻ gây tranh cãi về việc sử dụng nước tiểu như một “liệu pháp tự nhiên” để chăm sóc sức khỏe. Tài khoản mạng xã hội tên Đ.T cho biết cho biết dùng nước tiểu kỳ cọ, massage hằng ngày sẽ: "Làm sạch da, giúp làm mềm, giãn cơ, giải mỏi. Giúp dẻo dai, ít bị đau nhức. Nước tiểu làm sạch da, tẩy da chết không có sữa tắm nào sánh bằng". Dù biết rằng sẽ nhiều người phản ứng, song tài khoản khẳng định sau 10 năm áp dụng phương pháp này, sức khỏe không bị ảnh hưởng.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, đây là trào lưu nguy hiểm và chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh việc sử dụng nước tiểu (niệu liệu pháp) có thể chữa bệnh hay mang lại lợi ích sức khỏe.

Thực tế, nước tiểu được tạo ra từ quá trình lọc của thận, trong đó khoảng 95% là nước, phần còn lại gồm urê, muối, creatinin, chất điện giải và nhiều sản phẩm chuyển hóa mà cơ thể cần đào thải.

Một số người viện dẫn việc urê có trong mỹ phẩm để cho rằng nước tiểu có thể dưỡng da. Tuy nhiên, urê trong mỹ phẩm là dạng tổng hợp tinh khiết, được kiểm soát nghiêm ngặt về nồng độ và tạp chất. Việc tái sử dụng nước tiểu bằng cách uống hoặc bôi lên da không những không có lợi mà còn đi ngược lại cơ chế sinh lý tự nhiên của hệ bài tiết.

Đáng chú ý, nước tiểu sau khi thải ra ngoài rất nhanh bị vi khuẩn phân hủy, tạo thành amoniac - một chất có tính ăn mòn, có thể gây kích ứng da và niêm mạc nếu tiếp xúc thường xuyên hoặc ở nồng độ cao. Đa số mẫu nước tiểu đều phát hiện vi khuẩn sống với mật độ thấp, kể cả khi người đó không hề có triệu chứng nhiễm trùng.

Các vi khuẩn như Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Streptococcus… có thể hiện diện ở mức thấp nhưng vẫn đủ khả năng gây viêm kết mạc, loét giác mạc, nhiễm trùng vết thương nếu tiếp xúc niêm mạc mắt hoặc vùng da hở.

Không chỉ dừng ở đó, nước tiểu còn có thể mang theo dấu vết thuốc hoặc độc chất nếu người sử dụng đang điều trị bệnh. Việc uống lại nước tiểu trong trường hợp này đồng nghĩa với việc đưa trở lại cơ thể những chất mà gan và thận đã cố gắng đào thải, làm tăng gánh nặng cho các cơ quan này và thậm chí ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh lý mạch máu Việt Nam, khẳng định những trào lưu như uống nước tiểu, nhỏ chanh vào mắt, hay tự ý áp dụng các mẹo chữa bệnh lan truyền trên mạng xã hội đều tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc thiếu kiến thức y khoa có thể khiến người dân dễ tin vào thông tin sai lệch, từ đó gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, thậm chí bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng cách.